Współorganizatorzy:
Muzeum
Archidiecezji Gnieźnieńskiej Archiwum Archidiecezjalne w Gnieźnie
Scenariusz
i koncepcja wystawy: Stanisław Pasiciel
Komisarz
wystawy: Jakub Magrian
Wernisaż
wystawy: 12 marca (piątek), godz. 18.00 (obowiązują zaproszenia)
Uroczystośc odbędzie się w trakcie VIII Zjazdu Gnieźnieńskiego
Muzeum
Początków Państwa
Polskiego zaprasza do Gniezna na wystawę Stolica
Prymasów. Obszerna
ekspozycja
przybliży widzom ponad tysiącletnie dzieje Gniezna i jego
archidiecezji, ale
przede wszystkim – historię zawsze związanej z nimi postaci
prymasa Polski.
Niemal 150 niezwykle cennych eksponatów opowie o początkach
struktur
kościelnych w Polsce, o zmieniającej się roli „pierwszego
księcia” Kościoła,
przybliży sylwetki wybitnych postaci, które przyjęły ten
tytuł.
Postać
prymasa odgrywała
niezwykle istotną rolę
nie tylko w dziejach polskiego Kościoła ale i całego życia politycznego
kraju.
Prymasi od początku stanowili o obliczu polskiego Kościoła,
później też zyskali
duże znaczenie polityczne, szczególnie od
XVI w., kiedy to na przykład zaczęli pełnić
funkcję interrexa podczas
bezkrólewia. W czasach nowszych – podczas
zaborów i współcześnie – podczas
okupacji hitlerowskiej czy komunistycznej opresji, prymasi bardzo
często
stanowili pierwszy autorytet moralny i stali na straży ciągłości
historycznej,
narodowej i religijnej. Dwudziestowiecznym przykładem niezwykłego
zaangażowania
w sprawy państwowe, niepospolitej charyzmy i skuteczności jest prymas
Stefan
Wyszyński, którego postać wybija się ponad wszystkie osoby
noszące kiedykolwiek
ten tytuł.
Wystawa Stolica Prymasów
podzielona jest na
cztery sekwencje oddające zmieniający się pejzaż społeczno-polityczny
Polski na
przestrzeni wieków. Początki prymasostwa zlewają się z
historią Kościoła w
czasach pierwszych Piastów i im poświęcona jest
najobszerniejsza część
ekspozycji. Wśród mnóstwa cennych
zabytków zobaczymy m.in. bullę zwaną Złotą z
1136 roku, na mocy której papież Innocenty II, spełniając
prośbę arcybiskupa
gnieźnieńskiego „bierze w opiekę kościół
gnieźnieński” określając zasady jego
funkcjonowania.
Schyłek
średniowiecza i doba odrodzenia to zarazem epoka rosnącego znaczenia
prymasów w
życiu politycznym Polski. Zbiory pochodzące z tego okresu przybliżają
wybitne,
„renesansowe” postaci prymasów,
którzy dzięki swojemu wykształceniu,
świadomości politycznej i talentom sytuowali się w awangardzie
przemian, które
zmieniały oblicze nowożytnej Europy. Jan Łaski jest np.
twórcą pierwszego
polskiego kodeksu prawa, a Andrzej
Krzycki – poeta, wybitny mecenas sztuki znany
wśród europejskich elit,
korespondujący z Erazmem z Rotterdamu, był inicjatorem renesansowej
przebudowy
katedry płockiej.
Okres
baroku to apogeum autorytetu prymasa a zarazem okres powolnego schyłku
świetności Polski, naznaczony wieloma zawirowaniami historycznymi.
Trzecią
część wystawy budują obiekty z tego okresu, które przetrwały
do naszych czasów
w dość dużej ilości, wiele z nich to dzieła wybitne, powstałe w
przodujących
ówcześnie europejskich ośrodkach artystycznych.
Wśród nich zobaczymy pochodzące
z fundacji prymasa Michała Radziejowskiego wyroby złotnicze i tkackie,
wykonane
w warsztatach paryskich i reprezentujące schyłkowy okres stylu Ludwika
XIV.
Ostatnią
odsłonę ekspozycji otwierają dokumenty z ingresu Ignacego Krasickiego
(1795
r.). Od tego okresu, Polska przez następne 120 lat była pod zaborami.
Ta część
wystawy to zbiór eksponatów, które
pokazują rolę prymasów podczas nieobecności
Polski na mapie Europy, podczas jej krótkiego odrodzenia i
ponownej utraty
niepodległości po 1945 roku. Historia najnowsza związana jest z
osobami:
Stefanem Wyszyńskim, Józefem Glempem i Henrykiem Muszyńskim.
Wystawie Stolica Prymasów
towarzyszy
dwujęzyczny katalog z tekstami prof. Jerzego Strzelczyka, ks. prof.
Kazimierza
Śmigla i ks. prof. Zygmunta Zielińskiego. Autorem scenariusza wystawy
jest
Stanisław Pasiciel, wieloletni dyrektor Muzeum Początków
Państwa Polskiego,
współpracujący z Jakubem Magrianem, komisarzem wystawy.
Koncepcję graficzną
katalogu opracował znany grafik Sławomir Iwański. Realizację wystawy
oraz
opublikowanie katalogu umożliwiło dofinansowanie ze środków
Ministerstwa
Kultury i Dziedzictwa Narodowego, PKO Banku Polskiego oraz PZU S.A.
Patroni
medialni wystawy:
Tygodnik
Powszechny, Radio Dwójka, AMS, TVP Poznań, TVP Historia,
Głos Wielkopolski,
Gnieźnieński Tydzień, Radio Merkury, Sztuka.pl, Art&Business,
IKS, KAI,
Radio Emaus, informacje lokalne.pl.
Wsparcie
organizacyjne wystawy: nERAvision i MPK Gniezno.
